De Schotse Ritus in Europa

 

Na zijn terugkeer uit Charleston in Europa was het graaf De Grasse Tilly die het initiatief nam om ook in Frankrijk de Rite Ecossais Ancien et Accepté te verbreiden.In 1804 werd in Parijs de eerste Opperraad in Europa gesticht. Vanuit Frankrijk kreeg de Schotse Ritus ook in de overige Europese landen gestalte, o.a. in Milaan (1805) en Madrid (1809).

Na de stichting van het Koninkrijk der Nederlanden in 1814 (verdrag van Parijs) werd met Franse steun op 16 maart 1817 in Brussel een Suprême Conseil pour le Royaume des Pays-Bas opgericht, die als Opperraad voor dit koninkrijk zou fungeren. Door moeilijkheden bij het benoemen van een soeverein grootcommandeur – prins Frederik van Oranje weigerde zich beschikbaar te stellen – en door de spoedig volgende Belgische afscheiding, bleef het werkterrein van die Opperraad tot het Belgische grondgebied beperkt. De naam werd in 1833 gewijzigd in Suprême Conseil pour la Belgique. Vrijmetselaren uit Nederland konden wel als lid toetreden, wat aan het eind van de negentiende eeuw dan ook regelmatig gebeurde.

Een Nederlandse  Opperraad

In de loop van de negentiende eeuw zijn pogingen ondernomen om in Nederland een autonome Opperraad te stichten. Dit bleek voor de al in Nederland werkzame maçonnieke organisaties op onoverkomelijke bezwaren te stuiten, waaraan in het bijzonder de opvattingen van de toenmalige grootmeester nationaal prins Frederik ten grondslag lagen. Pas in het begin van de twintigste eeuw had een hernieuwde poging wel succes.

Op 13 juni 1912 werd het besluit genomen de Opperraad voor het Koninkrijk der Nederlanden op te richten. Een klein jaar later, op 24 mei 1913, werd onder leiding van Br. E.F.A. Goblet graaf d’Alviella, soeverein grootcommandeur van de Belgische Opperraad, de Opperraad van de Aloude en Aangenomen Schotse Ritus voor het Koninkrijk der Nederlanden in Den Haag officieel geïnstalleerd.

Aanvullende werkwijze

De Schotse Ritus ontstond in de tweede helft van de achttiende eeuw in maçonnieke werkplaatsen op het Europese continent, hoofdzakelijk in Frankrijk. Vanaf het begin nam hij een plaats in naast de Engelse vrijmetselarij, die voornamelijk gestoeld was op de tradities van oude bouwgilden en die zich ten doel stelde deze tradities te handhaven. De Schotse Ritus stond open voor nieuwe impulsen, bijvoorbeeld afkomstig uit het Nabije Oosten en de Hellenistische cultuur. De afspiegeling hiervan is in de rituelen terug te vinden, die een universeler karakter kregen en een nieuw perspectief op de vrijmetselarij openden. Een ‘aanvullende werkwijze’: een goedgekozen term.